تبلیغات
دانش ما - جغرافیا

کنکور و نمونه سوال


راه‌های پیشگوئی وضعیت آب و هوا
گردآورنده : طاهره حق‌روستا
طبقه بندی : هوافضا - مقالات

شرایط جوی در یک زمان و مکان معین با توجه به دما، فشار هوای بارومتریک، باد، رطوبت، وضعیت ابری و بارندگی مشخص می‌شود. تغییر فصل به شرایط زمانی با فاصله‌های بسیار کوتاه بستگی دارد فواصل زمانی طولانی مدت، معمولاً حداقل به مدت ۳۰ تا ۵۰ سال، آب و هوای هر منطقه را تعیین می‌کند.
هر نوع آب و هوائی با ۴ عامل اساسی زیر ایجاد می‌شود:
۱) خورشید وانرژی تابشی آن
۲) زمین با حرکت چرخشی غرب به شرق و ۵/۲۳ درجه انحراف
۳) اتمسفر (سیالی که مخلوطی از گازهای اطراف سیاره را تشکیل می‌دهد)
۴) تغییرات سطح زمین براثر عوامل طبیعی و حالات ژئوفیزیکی (کوه، اقیانوس‌ها و غیره) به‌طوری که باعث چرخش اتمسفر در اطراف زمین می‌شوند.
● اتمسفر
بدون اتمسفر خارجی، در طول روز اشعه‌های خورشید پوسته زمین را با دمای بالای ۸۰ درجه سلسیوس خواهند سوزاند و هم‌چنین در شب، سرما به کمتر از ۱۰۰ درجه سلسیوس زیر صفر خواهد رسید.
زمین به وسیله نیروی گرانش که در حدود (۱۵)۱۰ ٭ ۶/۵ تن وزن دارد، پایدار می‌ماند. تقریباً یک درصد اتمسفر در لایه‌ای به ضخامت حدوداً ۳۰ کیلومتر در اطراف زمین قرار می‌گیرد. اتمسفر عمدتاً ترکیبی از اکسیژن ونیتروژن و نیز کمیت‌های لحظه‌ای از دی‌اکسیدکربن (در حدود ۳درصد) است که نقش مهمی در پایداری دما دارند. ماده‌ اصلی متغیر دیگری که به‌صورت چشمگیر وجود دارد، بخار آب است. از دیدگاه هواشناسی، آب از مهم‌ترین اجزاء اتمسفر زمین است. آب در اتمسفر به ۳ شکل بخارات و گازها، قطرات مایع و بلورهای یخی جامد وجود دارد.
اتمسفر، زمین را در چندین لایه متفاوت و جداگانه می‌پوشاند. اولین و پائین‌ترین لایه، تروپوسفر است که ضخامت آن از ۸ کیلومتر (در دو قطب) تا ۱۶ کیلومتر (در خط استوا) تغییر می‌کند. هوای تروپوسفر سنگین بوده و مولکول‌های آن بسته‌های چگال هستند. به هر حال تروپوسفر کوچک‌ترین بخش اتمسفر است که شامل ۸۰ درصد وزن کل آن بخارات آب است.
● اطلاعات آب و هوائی چگونه جمع‌آوری می‌شود؟
برای انجام مشاهدات هواشناسی از روش‌های مختلفی استفاده می‌شد که شامل راکت‌ها، ماهواره‌های هواشناسی، وسائل رادیوئی، فشارسنج‌ها، بادسنج‌ها، بادنماها، رطوبت‌سنج‌ها، دماسنج‌ها و رادارها است. اطلاعات به‌صورت میانگین از سراسر دنیا به مرکز مسلی هواشناسی ارسال و در آن‌جا رمزگشائی و طرح‌ریزی می‌شوند. این اطلاعات برای ایجاد نقشه‌های آب و هوا بر مبنای هم‌زمانی مشاهدات آب و هوائی در لایه‌های اتمسفری مختلف برای هر منطقه جغرافیائی مورد نظر استفاده می‌شوند. در بعضی از این نقشه‌ها تغییرات عناصر آب و هوا به وسیله اشکال و علائم مشخص نشان داده می‌شود. نقاط هم‌فشار رسم شده برای نشان دادن نواحی کم‌فشار (سیکلون‌ها) و پرفشار (آنتی سیکلون‌ها) و هم‌چنین جبهه‌ها (مرزهای بین توده‌های هوا) و نواحی دارای بارندگی به کار می‌رود.
● پیشگوئی آب و هوا
قدیمی‌ترین مدرک علمی فعال در این شاخه از علم هواشناسی (مطالعه اتمسفر زمین، خصوصاً گزارش پیش‌بینی آب و هوا)، از قرن چهارم میلادی است، اما جمع‌آوری سریع اطلاعات از ایستگاه‌های راه دور بعد از اختراع تلگراف میسر شده است. پیش‌بینی آب و هوا برای هزاران سال، به‌عنوان یک هنر قومی و تجربی بوده که توسط دریانوردان، کشاورزان، شکارچیان و ماهیگیران انجام می‌شد. آنها به کمک مطالعه ابرها، احساس رطوبت هوا، تغییر جهت باد، رفتار احشام و پرندگان، اتصال با ارواح اجدادشان و مراجعه به تجارب خود و آموزش شخصی در زمینه آب و هوا قادر به پیشگوئی آب و هوا بودند.
امروزه پیش‌بینی آب و هوا علمی به نام هواشناسی است. هواشناسان به وسیله دستگاه‌ها و ماشین‌های الکترونیکی به تکنولوژی اطلاعات لحظه‌ به لحظه دست یافته‌اند. با به کار بردن مدل‌های کامپیوتری بر مبنای فرمول‌های ریاضی در علم دینامیک اتمسفر، جداول و الگوهای آب و هوائی در آینده پیش‌بینی می‌شوند. بسیاری از فرضیات ساده کننده ضروری در این فرمول‌ها و هم‌چنین اطلاعات ناقص آب و هوائی؛ دقت پیش‌بینی کامپیوتری را محدود می‌سازند. به هر حال با پیشرفت سیستم‌های کامپیوتری، این مدل‌ها کامل‌تر و دقیق‌تر می‌شوند. هواشناسان براساس دانش خود و آشنائی با تأثیرات محلی و هم‌چنین نقشه‌برداری، این پیش‌بینی‌ها را تفسیر و اصلاح می‌کنند و در نهایت این پیش‌بینی‌ها توسط رسانه‌ها به اطلاع همگان می‌رسد.
پیش‌بینی‌های تفصیلی از آینده معمولاً برای یک دوره زمانی کوتاه (۴۸ ساعت) ارائه می‌شوند. پیش‌بینی‌ها برای بیش از ۵ روز معمولاً می‌تواند برای انحراف از دمای طبیعی و بارندگی روزانه به خوبی انجام شود، اما پیش‌بینی برای محدوده طولانی‌تر، کلی‌تر و با دقت کمتر و مبنی بر دانش معمول آب و هوای منطقه می‌باشد. مدل‌های ریاضی، به‌خصوص آنهائی که با سوپر کامپیوترها به تفصیل بیان می‌شوند. به درک تغییرات آب و هوا شامل الگوهای چرخش جهانی و چگونگی تأثیر آشفتگی‌های اتمسفر و اقیانوس‌ها بر روی آب و هوا کمک می‌کنند.

● توفان
توفان‌ها یکی از حوادث مخرب طبیعی‌ می‌باشند که دارای پتانسیل مرگبارند و در مناطق گرمسیری ایجاد و به وسیله گرمای دریا، بادهای تجارتی شرقی و بادهای ملایم غربی تقویت می‌شوند. همان‌طور که توفان به سمت ساحل حرکت می‌کند مدتوفان، بادهای بلند، باران‌های سیل‌آسا و سیل را در طول ساحل و از سمت اقیانوس به ساحل می‌آورند.
توفان ناشی از چرخش‌ بادهائی با توان بسیار زیاد است که به سرعت ثابت ۳۰ متر بر ثانیه یا بیشتر رسیده‌اند. چشم یک توفان معمولاً از ۳۲ تا ۴۸ کیلومتر پهنا دارد که ممکن است تا ۶۵۰ کیلومتر هم برسد. یک توفان می‌تواند ۲ هفته یا بیشتر در بالای آب‌های باز در حرکت باشد و هم‌چنین مسیری به عرض تمام کرانه دریا را طی کند.
توفان‌ها می‌توانند موجب تورنادوها شوند که این خود بر ویرانگری توفان می‌افزاید. سیل‌ها نیز بر اثر باران‌های سیل‌آسا ایجاد و باعث ضرر و زیان جانی و مالی فراوانی می‌شوند. در واقع حرکت یک توفان درون‌مرز رودها و رودخانه‌ها می‌تواند باعث سیل و زمین‌لرزه‌ها را شود.
بیشترین خطرات بادهای مرتفع یک توفان، مدتوفان است. یک موج عظیم از آب اقیانوس که می‌تواند ۶ متر ارتفاع و ۱۶ تا ۸۰ کیلومتر پهنا داشته باشد و با ورود به خشکی باعث ریزش زمین شود. این موج می‌تواند ارتباطات ساحلی را حین حرکت به طرف ساحل ویران کند. ۹۰ درصد ویرانی‌های ناشی از توفان به مدتوفان تعلق دارد. قوی‌ترین توفان‌ها در قسمت‌های کم‌عمق‌تر دریا، بلندترین امواج را ایجاد می‌کنند. مدتوفان‌ بزرگ‌ترین تهدید برای مردم در نواحی ساحلی است.
خطرات اولیه یک توفان مواردی چون: مدتوفان، بادهای بلند، آوارها، گردبادها و بارش/ سیل می‌باشند.
هم‌چنین توفان بر اثر شرایطی چون: سیستم‌های کم‌فشار، درجه حرارت‌های گرم بالای اقیانوس، رطوبت محیط (بارش) و الگوهای باد مناطق گرمسیری بالای خط استوا ایجاد می‌شود.
● فصل توفان
با توجه به توفان‌های صورت گرفته در گذشته، بیشترین زمان فعالیت‌ برای گسترش توفان اواسط آگوست تا اواسط اکتبر است. به‌طور مثال توفان آتلانتیک از اول ژوئن شروع شده و تا آخر نوامبر هر سال ادامه می‌یابد. احتمال وقوع توفان در زمستان بسیار کم است. به‌طوری که از سال ۱۸۸۶ به‌طور رسمی، تنها ۳ توفان در طول ماه دسامبر و یک توفان در طول ماه ژانویه ثبت شده است.
● کشند توفان
اگر مدتوفان در همان زمان ماکزیمم جزر و مد اتفاق بیافتد، ارتفاع آب بیشتر خواهد شد. در این حالت از ترکیب مدتوفان و جزر و مد نجومی، کشند توفان رخ می‌دهد.
● باران‌های سنگین و سیل‌آسا
باران‌های سیل‌آسا مازاد بر ۲۴/۱۵ سانتی‌متر می‌توانند مهلک باشند و سیل‌های ویرانگر ایجاد کنند. این پدیده تهدید اصلی برای نواحی داخلی یک منطقه می‌باشد.
● باد
نیروی بادهای توفانی، با سرعت ۳۰ متر بر ثانیه می‌تواند ساختمان بناهای قدیمی را ویران کند که از جمله آثار مخرب آن می‌تواند بر تابلوها، مصالح ساختمانی، دیواره‌ها و مواردی از این قبیل باشد.
● تورنادو
توفان‌ها، تورنادوها را تولید می‌کنند که باعث افزایش قدرت ویرانگری آنها می‌شود. این تورنادوها اغلب در توفان‌های تندری، در مناطق بارانی و در فاصله دور از مرکز توفان و در واقع در نزدیکی دیواره چشم توفان اتفاق می‌افتند.
▪ مشخصات
بادهای توفانی در نیمکره شمالی، در جهت خلاف حرکت عرقبه‌های ساعت و اطراف مرکز توفان یا چشم و در نیمکره جنوبی در جهت حرکت عقربه ساعت می‌چرخند. پدیده‌های طبیعی که بر اثر مدتوفان ایجاد می‌شوند عبارتند از: تغییر دمای آب، گلف‌استریم و رانش جریانات باد
نامگذاری مدتوفان دارای تاریخچه خاص است. در اوایل، با توجه به مکانی که آنها اصابت می‌کردند و یا براساس روز خاصی که وارد خشکی می‌شدند نامگذاری می‌شدند، مانند توفان و روز کارگر.
در سال ۱۹۵۰ میلادی اولین توفان ”آسان“ نامگذاری شد که به ساحل فلوریدا بر خورد کرد. نامگذاری توفان‌ها به این صورت، در سال ۱۹۵۳ میلادی آغاز شد و بعد از ۳ سال این نامگذاری لغو و برای نامگذاری مدتوفان‌ها از اسامی مؤنث و نیز شکل و وضعیت توفان‌ها در اقیانوس‌ اطلس، خلیج مکزیک، اقیانوس هند، دریای کارائیب و اقیانوس آرام استفاده شد. به‌عنوان مثال مرکز پیش‌بینی توفان منطقه استوائی، بیشتر توفان‌هائی را که از دماغه Verde در آفریقا حرکت می‌کردند را به نام توفان‌های گرمسیری نامگذاری کردند.
▪ شدت توفان
شدت توفان‌ها متغیر است. در واقع مدتوفان‌ها همانند یک موج استوائی (ناحیه کم‌فشار) شروع می‌شوند و بعد از سازماندهی، شدت آنها افزایش می‌یابد. وقتی یک باد در مدتوفان تغذیه می‌شود و سرعتش به ۳۰ متر بر ثانیه می‌رسد، براساس سرعت و فشار آن به توفان دسته اول تقسیم‌بندی می‌شود. در واقع هواشناسان اندازه شدت توفانی به نام suffir - simpson را بر مبنای سرعت باد و فشار آنها برای دسته‌بندی کردن مدتوفان‌ها، استفاده می‌کنند.
▪ مسیر مدتوفان‌
به‌طور معمول از روش‌های زیر برای مسیریابی مدتوفان‌ استفاده می‌شود:
۱) عکس‌برداری به کمک ماهواره‌های هوائی
۲) شناسائی هوائی هک اطلاعات کاملی از مقطع عرضی از داخل توفان می‌دهد که عموماً توسط شکارچیان توفان شناخته می‌شوند.
● واقعیاتی در مورد چشم توفان
چشم منطقه‌ای است که از چرخش شدید بادهای نسبتاً سبک و پیدایش آب و هوای ملایم در مرکز یک چرخه باد استوائی شدید تشکیل می‌شود. اگرچه این بادها در محور چرخشی آرامند ولی، شدت بادها ممکن است به طرف داخل چشم گسترده شود. در منطقه‌ای که در چشم توفان قرار می‌گیرد معمولاً بارندگی کم یا بدون بارندگی است و حتی گاهی در این مناطق دارای پائین‌ترین سطح فشار بوده و گرم‌ترین دمای چشم ممکن است تا ۱۰ درجه سلسیوس و تا شعاع ۱۲ کیلومتری محیط اطراف گسترده شود.
منطقه چشم توفان نسبتاً آرام است. بیشترین فعالیت‌های شدید در ناحیه نزدیک چشم قرار دارند که دیواره چشم نامیده می‌شوند. در بالای چشم (در حدود ۱۵۰۰۰ متر) ، ماکزیمم خروج هوا به سمت بالا وجود دارد. مقداری از این هوا به طرف داخل حرکت می‌کند و به داخل چشم وارد می‌شود، که به این ناحیه ”ابر آزاد“ گفته می‌شود.
چشم متشکل از هوائی است که به آرامی فرو می‌رود و دیواره چشم یک جریان خالص میانگین رو به بالا دارد. گرمای چشم ناشی از فشردگی هوای آرام شده می‌باشد. مکانیزم‌های عمومی چشم و دیواره چشم کاملاً قابل درک نیستند. چشم در چرخه باد استوائی کاهش تغییر فاز آب را باعث می‌شود، یعنی این‌که حالت چشم یک مؤلفه اساسی برای همه شاره‌های در حال چرخش است. جریان باد ابر گرادیان که قوی‌تر از بادهای محلی گرادیان فشار می‌باشند، در نزدیکی شعاع ماکزیمم بادها ایجاد می‌شوند و این باعث می‌شود که هوا از چشم به سمت دیواره چشم و گریز از مرکز باشد. ویلوگبی در سال ۱۹۹۱ میلادی، بیان کرد که بادهای چرخشی داخل توفان‌های استوائی از یک تا ۴ درصد تغییر گرادیان برخوردارند.
حالت دیگر از چرخه‌های باد استوائی که احتمالاً در شکل‌گیری و حفظ چشم نقش دارد، هم‌رفت در دیواره چشم است که در چرخه‌های باد استوائی به شکل باند طویل و باریک باران بوده و در جهت باد افقی قرار می‌گیرد. به نظر می‌رسد که این باندها به سمت مرکز کره چرخه باد استوائی قرار می‌گیرند که باندهای کروزی نامیده می‌شوند. یک چرخش مستقیم از هوای گرم و مرطوب ایجاد شده و در این سطح همگرا می‌شود، این چرخش در داخل این باندها بالا می‌رود و در هوا همگرا شده و روی ۲ کناره این باندها پائین می‌آید. این فرونشینی بالای یک منطقه وسیع خارج از باند باران، توزیع و در یک منطقه داخلی کوچک متمرکز می‌شود. به دلیل فرونشینی متمرکز محصور روی سطح داخلی باند، این گرمای محصور به طرف داخل قوی‌تر است. زیرا تیزی فشار در طول باند، به علت سبک بودن هوای گرم افت می‌کند. افت فشار بر سطح داخلی باعث می‌شود که بادهای مماسی اطراف چرخه باد استوائی بر اثر افزایش گرادیان فشار افزایش یابند. این باند سرانجام به طرف مرکز حرکت می‌کند و دور آن حلقه می‌زند و چشم و دیواره آن شکل می‌گیرند. بنابراین ابر آزاد چشم ممکن است ناشی از ترکیب نیروی گریز از مرکز دینامیکی جرم خارج از چشم و داخل دیواره چشم و با یک نیروی پائین‌برنده ناشی از هم‌رفت رطوبت باشد.

منبع :

ماهنامه پیام دریا








 














چگونه اخترشناسان قادر به دیدن اشعه ی ایکس هستند؟

تاریخ ثبت:
10/09/1384

با توجه به این محدودیت ما 4 روش برای مطالعه بر روی اشعه ی ایکس پیش رو داریم ...
1: فرستادن موشک اکتشاف تغییرات جوی یا sunding rocket
2: فرستان بالون ها
3: فرستادن ساتالایت ها
4: تلسکوپ های فرو سرخ

موشک اکتشاف تغییرات جوی (sunding rocket):
در این راکت اکتشاف گر  ردیاب اشعه ایکس در دماغه یا نوک راکت قرار می گیرد این همان روش است که در سال 1949 در نیو مکزیکو اجرا شد که اولین این پرتو های دریافتی مربوط به خورشید می شد در سال 1962 اولین نشانه ها از پرتو ایکس غیر از خورشید تائید شد و از آنجا بود که دانشمندان توجه شان معطوف به این شد که آیا ممکن است که این پرتو این همه راه را آمده باشد بدون اینکه منحرف شده باشد؟
حال دیگر دانشمندان به این فکر افتادند که تا به حال داشته اند شمال زمین را به دنبال اشعه ایکس می گشتند حال آنکه ممکن بود درصد وجود پرتو ایکس در جنوب بیشتر می بود و دانشمندان مجبور بودند برای هر طرف زمین یک راکت را روانه ی آسمان کنند تا شاید بتوانند این پرتو را رصد کنند ولی این کار هزینه ی زیادی را در بر داشت به همین دلیلی دانشمندان به فکر افتادند تا از بالون ها استفاده کنند ...
بالونها ی اکتشافی:
مزیت بالونهای اکتشافی این بود که می توانستند تجهیزات بیشتری برای مطالعه به همراه خود به بالای 35 کیلومتری زمین ببرند و در آنجا تحقیق را آغاز کنند و مزیت بالونها این بود که می توانستند زمان بیشتری در بالا بمانند و تحقیق کنند و مانند راکت ها نبودند که تا چند دقیقه بیشتر نمی توانستند اطلاعات جمع آوری نمایند تنها ضعفی که این بالون ها داشتند این بود که اشعه های ایکسی را جمع آوری می کردند که دیگر قابل مطالعه نبودند چرا که با وجود اینکه بالونها تا فاصله زیادی بالا رفته بودند ولی اشعه های ایکس تا آن فاصله دیگر نمی توانستند خود را برسانند و ضعیف می شدند به این دلیل بود که دانشمندان به این فکر افتادند که یک شئی بسازند که هم بتواند مدت زمان زیادی در فضا بماند هم بتواند گردش کند و هم بتواند تجهیزات مختلفی با خود ببرد از این جا بود که طرح ساتالایت ها ریخته شد...
ساتالایت ها
همان طور که گفته شد بالون ها فقط قادر به رصد طول موجها و طیف های ناقصی از پرتو ها بودند اما ساتالایت ها می توانستند این طول موجها را به صورت کامل دریافت نمایند و مورد مطالعه قرار دهند به علاوه ساتالایت ها می توانستند زمان زیادی در فضا باشند و به دور زمین بچرخند به عنوان مثال ساتالایت veta 5B توانست برای 10 سال در خارج از جو روی این پرتو ها و پرتوهای دیگر مطالعه نماید ....
حال دیگر فرصت آن رسیده تا با استفاده از تلسکوپ های فرو سرخ به مطالعه ی این پرتو های مرموز که از ماورای ما می آیند بپردازیم
تلسکوپ های فرو سرخ
این تلسکوپ ها می توانند با استفاده از اشعه های فرو سرخ که می توانند از غبارو گاز عبور کنند به راحتی منابع اشعه ایکس را کشف کنند نه اینکه اشعه ایکس دریافت کنند فرضا تلسکوپ اسپیتزر که در بالای جو قرار دارد(برای رصد بهتر) می تواند سیاه چاله ها یی را که از خود فوران اشعه ایکس دارند را به راحتی شناسایی و رصد کند
توجه داشته باشید که این تلسکوپ ها هم می توانند در زمین باشند هم در جو

خورشید گرفتگی حلقوی 11 مهر ماه 1384

تاریخ ثبت:
11/07/1384

خورشید با قطری در حدود 109 برابر قطر زمین و در فاصله 150 میلیون کیلومتری زمین واقع شده است. ماه فقط یک چهارم اندازه زمین را دارد. ولی 400 بار نزدیکتر از خورشید به زمین است. البته بدیهی است که اجسام را از فاصله‌های دورتر کوچکتر می‌بینیم. اختلاف فاصله‌های ماه و خورشید نیز سبب می‌شود تا اندازه‌هایشان با هم برابری کنند. از این رو

خورشید گرفتگی از دیدگاه علمی
اندازه ظاهری خورشید و ماه از زمین با هم برابر است. علت این امر آن است که فاصله این دو جسم از کره ما متفاوت است. در نتیجه در زمانهایی که ماه مسقیما از جلوی خورشید عبور می‌کند قرص خورشید در پس آن پنهان می‌شود. شرط لازم و کافی برای وقوع پیوستن کسوف آن است که زمین ، خورشید و ماه در یک خط یا تقریبا یک خط راست قرار بگیرند، به طوری که سایه ماه بر بخشی از زمین بیافتد کل این سایه از دو قسمت نیم سایه که در قسمت بیرونی است نیمه درونی که تاریک و سیاه است تشکیل شده است.

در محدوده نیم سایه ماه تنها قسمتی از خورشید را پوشانده است که به آن خورشید گرفتگی جزیی می‌گویند. در خلال گرفت بر اثر حرکت ماه و چرخش زمین سایه ماه ، زمین را از غرب به شرق طی می‌کند به این سیر حرکتی سیر گرفتگی کلی می‌گویند. هر کسی که در این مسیر باشد خورشید را در حالت گرفت کلی خواهد دید این مسیر در بیشترین حالت به 320 کیلومتر می‌رسد و حدود نیم در صد سطح زمین را می‌پوشاند. معمولا هر 1.5 سال خورشد گرفتگی کلی روی می‌دهد اما ما در طول عمرمان شاید یک بار شانس تماشا این پدیده را داشته باشیم.  ، آن دو در آسمان تقریبا به یک اندازه دیده می‌شوند.

چرا هرگاه ماه از میان زمین و خورشید می‌گذرد این پدیده اتفاق نمی‌افتد؟
دلیل این امر اینست که مدار ماه و زمین با هم زاویه دارد و در بسیاری از حالات ماه از بالا یا پایین قرص خورشید می‌گذرد. مدار زمین و ماه در دو نقطه به هم بر خورد می‌کنند که به این دو نقطه گره‌های مداری می‌گویند و ماه هر گاه در این گره با زمین و خورشید در یک خط قرار بگیرد خورشید گرفتگی صورت می‌گیرد.

انواع کسوف


کسوف کامل
در این حالت ماه در نزدیک‌ترین فاصله خود به زمین قرار دارد و در یک خط راست نیز قرار دارند. در این حالت کل قرص خورشید در پشت ماه پنهان می‌شود. سایه ماه فقط چند کیلومتر از سطح زمین را در بر می‌گیرد و به موازات حرکت ماه در مدار خود ، یک مسیر طولانی منحنی شکل در روی زمین می‌پیماید. تنها کسانی می‌توانند گرفتگی خورشید را ببینند که در جایی از این مسیر باریک و طولانی واقع باشند.

در هر نقطه ، مدت گرفتگی کامل ، بیشتر از دو تا پنج دقیقه طول نمی‌کشد. هر چه گرفتگی کامل نزدیکتر می‌شود، آسمان تاریک‌تر می‌شود. و ستارگان بیشتری پدیدار می‌شوند. هنگامی که قرص خورشید کاملا پوشانده می‌شود. هاله سفید رنگ درخشانی در اطراف ماه می‌درخشد. این همان تاج است که به صورت هاله‌ای از گازهای رقیق و داغ از خورشید جریان دارند. در کنار قرص سیاه ماه ، حلقه باریک و سرخرنگی از گازهای خورشید به چشم می‌خورد که فام سپهر نام دارد.


کسوف جزئی
ساعتی پیش از آغاز گرفتگی کامل ، ماه شروع به پوشاندن بخشی از خورشید می‌کند. در این مرحله گرفتگی صرفا حالت جزئی دارد. در نواحی وسیعی در هر دو سوی مسیر گرفتگی ، تنها گرفتگی جزئی قابل روئیت است. در بر خی گرفتگی‌ها فقط نیم سایه با زمین در تماس است و تمام سایه از افراز قطبین می گذرد. طبعا این نوع خورشید گرفتگی در قطبین صورت می‌گیرد.


کسوف حلقوی
فاصله خورشید تا زمین و نیز فاصله تا ماه ثابت نیست. این فاصله‌ها اندکی تغییر می‌کنند. هنگامی که زمین از حالت عادی خورشید نزدیکتر و از ماه دورتر است. اندازه ظاهری ماه کوچکتر از اندازه ظاهری خورشید می‌شود. اگر در این مواقع گرفتگی رخ دهد، ماه نمی‌تواند قرص خورشید را به طور کامل بپوشاند. در نتیجه حلقه درخشانی از نور خورشید دور تا دور ماه را فرا می‌گیرد. این حالت را گرفت حلقوی می‌نامند. در گرفت حلقوی ، آسمان همچنان روشن است و تاج خورشیدی نیز دیده نمی‌شود. به این دلیل ، ارزش علمی گرفت حلقه‌ای کم است.



 

سحابی دمبل؟

تاریخ ثبت: 10/09/1384

صورت فلکی روباه (Vulpecula) این روز ها بعد از غروب خورشید در سمت الراس( بالای سر) قابل مشاهده است. در دل این صورت فلکی سحابی بسیار زیبای دمبل قرار دارد و همچنین اجرام دیگری نظیر خوشه چوب لباسی.

سحابی های سیاره نما پوسته ای از مواد ستارگانی پس از مرگ هستند که در مرکز کوتوله سفید باقی می ماند. سحابی دمبل(M27) با ما فاصله ای در حدود 1000 سال نوری دارد.

 

نژادها


تاریخ ثبت:
18/08/1387

نـژادها




عشایر
بر اساس آخرین سرشماری ملی در سال 1370 ( 1996 میلادی ) جمعـیت ایران 69975000 نـفر است و نرخ رشد آن بسیار بالاست. جمعـیت ایران در سال 1335 ( 1956 میلادی ) 19 میلیون نفر بود. اکنون مقامات دولتی نگرانند که در سال 1394 ( 2015 میلادی ) به رقم سرسام آور 110 میلیون برسد. در سالهای اخیر با گرایش روستایـیان برای مهاجرت به شهرها، دگرگونـیهای عمده جمعـیت شناختی در ایران به وجود آمده و پـیامدهای جنگ ایران با عراق نیز بر وخامت اوضاع افزوده است. در جریان این جنگ بسیاری از مردم مناطق جنگ زده به قسمتهای امن داخلی مهاجرت کرده اند و در آنجا ماندگار شده اند. در حال حاضر 60 درصد جمعـیت ایران شهرنشین اند که از این میزان 15 درصد در تهران زندگی می کنند. 

 

یک دختر قـشـقایی



--------------------------------------------------------------------------------
ایران از نظر نـژادی به هیچ وجه یکدست و یکپارچه نیـست. موقعـیت ویژه جغـرافیایی کشورمان و قرارگرفتن آن در تـقاطع کشورهای عرب، ترکیه و آسیای مرکزی و تغـیـیر پـیوسته حدود و ثـغـور آن در سالیان دراز امپراطوری ایران باعـث شده است اقوام و نـژادهای متـنوع و مخـتـلفی در چهار چوب ایران امروزی زندگی کنند. بدلیل همین تـنوع جمعـیـتی و قرنها اختلاط نـژادی و مهاجرتهاست که اصولا تـفکیک حد و مرز جغـرافـیایی نـژادهای ساکن در ایران امروز امری اگر نه محال، بسیار مشکل است.
پارسی ها ( فارس ها )
بـیش از 65% از جمعـیت ایران از نـژاد فارس (پارس) هستـند. فارس ها از اعـقاب نـژاد ایلامی  یا آریایی هستـند که در هزاره دوم پـیش از میلاد در فلات میانی ساکن شدند و نام پارس ( پرشیا ) را برای ایران برگزیدند.
ـیشتر ایل قـشـقایی در  استان فارس ساکن هستـند. بسیاری از آنها هنوز بصورت سیار در فصول مخـتـلف سال از یـیلاق به قـشلا ق کوچ می کنند. قـشقایی ها همچـون بسیاری دیگر از اقلیتهای نـژادی، ترک تبار هستـند. اینان قومی دلیرند که شکست دادن و تسلیم کردنشان کاریست بسیار مشکل.
ردها در ناحیه گسترده ای در خاور میانه پراکنده اند، از شرق ترکیه ( که 10 میلیون کرد در آن ساکنند ) گرفـته تا شمال شرقی عـراق و از قسمتهایی در مرز سوریه تا مناطق غرب و شمال غـرب کشور ایران.  هر چند کردها با سابقه ترین و قـدیمیـترین نـژاد این گسترده جغـرافیایی هستـند و دست کم از هزاره دوم میلاد ساکن این مناطق بوده اند، هیچگاه کشور و ملت واحدی نداشته اند.

هویت فرهنگی قوم کرد
لرها

لرها از نـژاد آریایی آمیخـته با قوم کاشی یا کاسیت هستـند. در طول تاریخ گروه هایی از اعـراب و ترک ها نیز با لرها اختلاط نـژادی پـیدا کردند ولی در مجموع اصالت نـژادی آنها دست نخودره باقی مانده است. لرها که دو درصد جمعـیت کشورمان را تشکیل می دهند، عمدتا در استانهای لرستان و کرمانشاه ساکنند. 
اعـراب

حدودا 4 درصد (دو و نیم میلیون نفر) جمعـیت ایران عـرب تبار هستـند که بـیشتر آنها در استان خوزستان و جزایر خلیج فارس سکنا گزیده اند. به مردم عـرب ساکن نوار ساحلی جنوب، که می توان بسیاری از ویـژگیهای فارس ها را در آنها دید، بندری می گویـند. لباس بلند سنتی مردان عـرب ثوب یا دشداشه و دستاری که بر سر می گذارند  " گتره " نام دارد. اکثر عـربهای ایران هنوز به زبان عـربی تکلم می کنند. 

ترکمن ها

ترکمن ها که از نـژاد اقـوام ترک هستـند، دو درصد جمعـیت ایران را تـشکیل می دهند. این قوم اصولا در منطقه ترکمن صحرا ( جلگه واقع در شرق استان مازندران و شمال استان خراسان و در همسایگی جمهوری ترکمنستان ) زندگی می کنند.

آذری ها

ترک های آذری بزرگترین اقلیت نـژادی ایران و تشکیل دهنده 25 درصد کل جمعـیت ایرانند. هر چند عـمده ترکها در استانهای آذربایجان شرقی، غربی و اردبـیـل زندگی می کنند. شمار انـبوهی از آنان در سایر استانهای کشور ساکنند. 
بخـتـیاری ها

مناطق دورافتاده استان چهار محال و بخـتـیاری و خوزستان سکونتگاه اکثر مردم بخـتـیاری است. ولی امروزه تعـداد بسیار زیادی از آنان در روستاها و شهرهای ساکن شده اند.
بلوچی ها

بلوچ ها، که نامشان در لغـت به معـنای آواره است، از معـدود نـژادهای ایرانی اند که عـمدتا شیوه زندگی نیمه بادیه نشیـنی خود را حفظ کرده اند. شاید الگوی آب و هوایی بسیار خشک مناطق مسکونی آنها باعـث تداوم این شیوه زندگی شده باشد. بـیابانهای وسیع و بسیار کم جمعـیت که منـتها الیه جنوب شرقی ایران و نواحی دور افتاده غرب پاکستان را در بر می گیرد، سکونـتگاه طبـیـعـی بلوچهاست. بلوچها سوارکاران ماهر و چابکی هستـند و مسابقات شتردوانی آنها بسیار مشهور است.
 
ارامنه و یهودیان

ارامنه و یهودیان در نقاط مخـتـلف شهری ایران زندگی می کنند. شمار زیادی از ارامنه در تهران و اصفهان ساکنند و به داشتن مهارتهای فنی و شم تجاری شهره اند. یهودیان ایران قدمتی 2500 ساله دارند. ولی بعـد از 1357 تعـداد اندکی از آنان در ایران ماندگار شدند که عـمدتا در چهار شهر تهران، همدان، اصفهان و شیراز باقی مانده اند. 





49 واقعیت درباره زمین (2)

زمین

ما بر روی سیاره ای زندگی می کنیم که تا کنون به عنوان تنها پذیرنده حیات شناخته شده است. اگرچه چند وقتی است تلسکوپ فضایی کپلر داده هایی را مخابره می کند که دربرگیرنده خبرهایی از یافته شدن سیاراتی همانند زمین (به لحاظ ساختار) است، اما این سیارات تنها نامزدهایی برای تحقیق بیشتر درباره شرایط حیات در ورای جو زمین هستند.

علی رغم تمام جستجوی های گسترده و پیشرفته بشر در فضای خارج از زمین و امیدواری به یافتن کراتی برای میزبانی از انسان ها، این تنها زمین است که به ما اجازه داده تا بر روی آن سکنی گزینیم و به بقایمان ادامه دهیم. حال شما تا چه میزان با این سیاره آبی آشنا هستید؟

در مطلب گذشته به 7 پرسش درباره سیاره زمین که شاید کمتر به آن توجه کرده باشید پاسخ داده شد. در این نوشته نیز به 7 پرسش دیگر درباره کره خاکیمان پاسخ داده خواهد شد تا بیش از پیش با این سیاره شگفت انگیز آشنا شویم.

8 – آیا زمین بزرگترین سیاره خاکی در منظومه شمسی است؟

جواب این سوال مثبت است. قطر زمین در استوا 12756 کیلومتر است و این در حالیست که قطر سیاره زهره، خواهر دوقلوی زمین در حدود 12104 کیلومتر است. سیارات عطارد و مریخ نیز که دو سیاره خاکی دیگر منظومه شمسی هستند به مراتب کوچکتر از زهره و زمین هستند. البته پلوتو نیز یک سیاره خاکی به حساب می آید اما اخیرا این سیاره از لیست سیارات بیرون گذاشته شده است.

از چپ به راست: عطارد، زهره، زمین، مریخ

9- قسمت های داخلی زمین تا چه اندازه داغ هستند؟

به اندازه هر یک کیلومتر که به داخل زمین برویم دما به میزان 20 درجه سانتی گراد افزایش پیدا می کند. در نواحی که هنوز به هسته زمین نزدیک نشده ایم دمای محیط در کمترین حالت تا 3870 درجه سانتی گراد افزایش پیدا خواهد کرد.

10- زمین چند سال دارد؟

سیاره ما سنی در حدود 4.5 میلیارد سال دارد که اندکی از خورشید جوانتر است. تحقیقات اخیر نشان می دهد کره زمین بسیار زودتر از آن چه تصور می شد به دنیا آمده است. سن جدید سیاره زمین 4.467 میلیارد سال تخمین زده شده است که به نسبت سن قدیمی تر آن که در حدود 4.537 میلیارد سال برآورد شده بود بسیار جوانتر به نظر می آید!

11-  کدام سیاره قمر بیشتری دارد؟ مریخ یا زمین؟

سیاره مریخ دارای دو قمر به نام های فوبوس و دیموس است در حالی که زمین تنها یک قمر طبیعی دارد که ما آن را به نام ماه می شناسیم. البته سیارات خارجی منظومه شمسی مانند زحل و مشتری برخلاف سیارات داخلی، قمرهای بسیاری را در اطراف خود جمع کرده اند. تعداد این اقمار به قدری زیاد است که شاید دانشمندان مجبود شوند در آینده تعریف جدیدی برای قمر ارائه دهند.

12- آیا زمین و ماه در بدو تولد از یکدیگر جدا شدند؟

اینکه ماه دقیقا چگونه بوجود آمده هنوز معلوم نشده ‌است. ممکن است همراه با زمین در اوایل شکل گیری منظومه شمسی شکل گرفته باشد، یا اینکه بعدها جذب میدان جاذبه شده و در مدار قرار گرفته‌است. نظریه‌ای که بیش از سایر نظریه‌ها پذیرفته شده این است که ماه از برخورد یک سیارک به اندازه مریخ به زمین بوجود آمده‌است. اثرات متقابل جاذبه‌های زمین و ماه بر همدیگر باعث افزایش مدت حرکت وضعی هر دو جسم شده‌است.

13-  آیا زمین همیشه در این فاصله از خورشید قرار خواهد داشت؟

دانشمندان معتقدند در چند میلیارد سال آینده، خورشیدی به قدر بزرگ می شود که ممکن است مدار زمین را در بربگیرد. اگر تا آن زمان بشر همچنان در زمین زندگی کند قعطا به همراه زمین و سایر جانوران تبخیر خواهد شد. البته اگر تا آن زمان جرم خورشید دست خوش تغییراتی غیر قابل پیش بینی شود این امکان وجود دارد که زمین در مدار دورتری نسبت به مدار کنونی از خورشید قرار بگیرد. بعضی شبیه سازی های انجام گرفته شده نشان می دهد به لحاظ تئوری جابه جایی مدار زمین امکان پذیر است.

14- در هر ثانیه چند رعد و برق در سراسر جهان اتفاق می افتد؟

به طور میانگین در حدود 100 رعد و برق در هر ثانیه در سراسر جهان روی می دهد. البته این تعداد تنها رعد و برق هایی هستند که با زمین برخورد می کنند. در هر دقیقه شاید بالغ بر 1000 صاعقه در پیرامون زمین و در میان ابرهای بالای سر ما زده می شود.

صاعقه در میان ابرها

ادامه دارد ...

منبع: space.com

تنظیم برای تبیان: م.ح.اربابی فر

 





Admin Logo
themebox Logo