تبلیغات
دانش ما - زمین شناسی

کنکور و نمونه سوال
زمین شناسی
H A M E D
2007-May-13, 04:00
زمین شناسی یا ژئولوژی (Geology) از لغت یونانی Geo به معنی "زمین" و Logos به معنی "علم" یا "منطق" گرفته شده است. به عبارت دیگر زمین شناسی علم مطالعه زمین می‌باشد.


زمین شناسی علمی است که درباره پیدایش زمین ، تشکیلات ، ساختمان و مواد تشکیل دهنده زمین ، کوهها ، دشت‌ها و اقیانوس و همچنین تاریخ پیدایش جانداران و تسلسل وقایع فیزیکی در زمین و بالاخره تحولاتی که در زمین صورت گرفته و می‌گیرد بحث می‌نماید. زمین شناسی در نیم قرن اخیر در جهان و در ربع قرن حاضر در ایران گسترش فراوانی یافت. بسیاری از نظریات سابق دگرگون شد و زمین شناس در بررسی سیاره پرارزش خود به آگاهیهای نوین دست یافت که پایه علوم زمین جدید را فراهم ساخت چون مانند همه رشته‌های تجربی کار زمین شناسی بر اساس مشاهده و تغییر است لذا هر قدر امکان مشاهده مستقیم و غیر مستقیم ما ، از راه‌های ژئوفیزیک ، ژئوشیمی ، ماهواره‌ها و الکترونیک افزایش یابد، طبعا آگاهی‌های ما هم از جهان و از گذشته کره زمین عمیق‌تر می‌گردد.
تاریخچه ، سیر تحولی و رشد
مدارک و اسناد حاکی از آن است که حدود 4500 سال قبل از میلاد ، انسان موفق به استخراج مس شد، حدود 2800 سال پیش از میلاد آلیاژ مفرغ بوسیله ایرانیان شناخته شد. در سالهای 1600 تا 1300 پیش از میلاد استفاده از آهن معمول گردید. قدیمی‌ترین نقشه زمین شناسی در 2000 سال قبل از میلاد مربوط به معادن زمرد و طلا در مصر باقی مانده است.
اینکه اولین مطالعات علمی زمین شناسی از چه زمانی آغاز شده به درستی مشخص نیست، شاید اولین نوشته در مورد این علم به وسیله ارسطو (332-348) سال قبل از میلاد) در کتاب "السما و العالم" به رشته تحریر در آمده باشد، که در آن از تغییرات وارد بر زمین و آثار جوی ذکر به میان آمده است. بعد از جنگ جهانی دوم (1945-1939) با پیشرفت علوم و تکنولوژی و در نتیجه احتیاج به مواد اولیه اهمیت علم زمین شناسی بیش از پیش آشکار شد. برای جستتجوی معادن فلزی و مخصوصا نفت ، زمین شناسان را بر آن داشت که دست به یک سری مطالعات جدید در زمینه ساختمانهای تحت الارضی زده و مطالب جدید کشف نمایند.
در اوایل قرن بیستم با پیشنهادات وگنر ، نظر زمین شناسان به فرضیه اشتقاق قاره ها معطوف شد. در سالهای اخیر با مطالعات و توجهات بیشتر به نظریه‌های گسترش کف اقیانوس و تکتونیک صفحه‌ای توسط دانشمندانی همچون مس و مورگان و با استفاده از پیشرفته‌ایی که در سایر علوم حاصل گردیده زمین شناسی وارد مرحله جدیدی از علوم شده است.
تعریف علم زمین شناسی
زمین شناسی دانش سیاره زمین است ودرباره منشا مواد و اشکال موجود بر آن صحبت می‌کند. گذشته این سیاره وفرایندهایی که برروی آن رخ داده یا درحال رخ دادن است و بر اشکال آن تاثیر دارد بررسی شود. برای حصول نتیجه از این مباحث در زمین شناسی باید اثر فشارهای مختلف مورد اثر بر زمین وهمچنین شیمی موادی که این سیاره از آن تشکیل شده واثر موجودات زمین در آن از جنبه‌های مختلف مورد بحث قرار گیرد. اطلاعات اولیه در مورد خود کره زمین نظیر پیدایش زمین عمر آن و وضعیت آن در فضا واز این قبیل ازطریق مطالعه سایر اجرام سماوی بدست می‌آید و گاها از این طریق با مطالعه وضع فعلی سایر اجرام شبیه زمین به طرز پیدایش رخدادها وتغییرات در گذشته زمین پی می‌برند.
تمام مطلعاتی که در مسیر شناخت زمین صورت می‌گیرد و علومی که در این مسیر پا گرفته و می‌گیرند در نهایت در خدمت جامعه بشری قرار می‌گیرد‌. در این علوم چگونگی استخراج واستفاده از مواد موجود در زمین و محیطهای زیستی پایدار در زمان پیدایش این مواد مورد بررسی قرار می‌گیرد و در علومی دیگر از خطرات ناشی از نیروهائی در حال حرکت و پویای موجود در زمین که ممکن است رفاه یا هستی انسانها را با خطر نیستی مواجه سازد آگاه می‌سازد. چون مواد موجود در زمین و ساختمانهای طبیعی موجود در آن از ابتدای تاریخ بشریت مورد استفاده انسانها بوده است می‌توان گفت این علم از قدیمیترین علومی است که انسانها نا خودآگاه به آن پرداخته‌اند ودر طی قرون رفته رفته این علم و شاخه‌های متنوع آن مدون و طبقه بندی شدند و رشته‌های فرعی وتخصصی با قوانین تعریف شده را به وجود آورده‌اند که هریک بخشی از دانش زمین شناسی را تشکیل می‌دهند.
زمین شناسی علمی است که به طور کلی در باره زمین صحبت می‌کند. این تعریف را باید کامل‌تر کرد. زیرا موضوع علوم دیگری نیز مثل هیات و نجوم و ... درباره زمین صحبت می‌کنند. ولی مقصود از زمین شناسی ، شناسایی و مطالعه تئوری‌های پیدایش زمین و مواد تشکیل دهنده آن ، بررسی عواملی که در وضعیت آن تاثیر دارند. و بالاخره مطالعه و شناسائی مواد ارزشمند زمین و نحوه استفاده از آنهاست. زمین شناسی علم قدیمی و دارای سابقه طولانی است. و بشر همواره در مورد زمین کنجکاو بوده است. حوادثی مانند زلزله ، طوفان ، سیل ، گردباد و ... انسان را همواره در مورد زمین نگران می کرده. علم زمین شناسی ، یعنی آنچه که امروزه به علم جداگانه دارای رشته‌های متنوعی است که بیش از دو سه قرن سابقه ندارد. و مانند سایر رشته‌های علوم تحقیقات مداوم دانشمندان متعددی این علم را به پایه امروزی رسانده است.
نقش زمین شناسی در زندگی
زمین شناسی علم قدیمی و سابقه‌داری است. اصولا بشر اولیه ، همیشه در مورد زمین کنجکاو بوده است. این کنجکاوی را می‌توان معلول دو علت اساسی دانست. اول اینکه بشر و سایر موجودات زنده ، هستی خود را مرهون زمین بوده و همیشه غذای خود را از آن بدست می‌آورده‌اند و بدین ترتیب مجبور بوده‌اند که دائما در مورد آن مطالعه کنند تا بتوانند غذای مناسب و حدالامکان متنوعی برای خود به دست آورند. نکته دومی که بشر را در مورد زمین نگران می‌کرده است، وقوع حوادث ناگواری مانند زلزله ، آتشفشان ، طوفان ، سیل و نظایر آن بوده که همیشه خسارات مالی و جانی زیادی را سبب می‌شده است و بشر به ناچار همواره در صدد بوده است که علل این حوادث را دریابد تا بتواند حتی المقدور از وقوع آن جلوگیری و یا حداقل آن را پیش بینی کند.
ارتباط زمین شناسی با سایر علوم
همانند سایر علوم ، زمین شناسی نیز نمی‌تواند بدون کمک دیگر رشته‌های علمی ، موجودیت خود را حفظ کند. مهمترین رشته‌های علمی که زمین شناسی بر مبنای آنها استوار است فیزیک ، شیمی ، مکانیک ، بیولوژی و نجوم‌اند.
تقسیمات علم زمین شناسی
کانی شناسی:
درباره مواد تشکیل دهنده زمین ، طرز تشکیل و نحوه شناسائی آنها گفتگو می‌کند.
سنگ شناسی:
موضوع بحث آن سنگ‌های زمین ، تقسیم بندی و چگونگی تشکیل آنهاست.
هواشناسی:
راجع به آزمایش‌های مربوط به هوا و مشخصات آن صحبت می‌کند.
آب شناسی:
موضوع بحث آن آب‌های زمین است. این رشته خود به دو قسمت آبهای سطحی و آبهای زیر زمینی تقسیم می‌شود.
زمین شناسی ساختمانی:
درباره ساختمان‌های طبیعی زمین صحبت می‌کند.
زمین شناسی فیزیکی:
در باره مشخصات طبیعی زمین صحبت می‌کند.
دیرینه شناسی:
راجع به موجودات زنده‌ای که در قدیم زندگی می‌کرده‌اند و شرایط زندگی آنها بحث می‌کند. با استفاده از این رشته می‌توان سن طبقات مختلف زمین را محاسبه کرد.
رسوب شناسی:
راجع به رسوبات و نحوه تشکیل آنها صحبت می‌کند.
چینه شناسی:
موضوع بحث آن درباره طبقات مختلف زمین و ارتباط آنها با یکدیگر است.
ژئومرفولوژی:
موضوع بحث آن در مورد عوارض زمین است و درباره طرز پیدایش پستی‌ها و بلندی‌ها گفتگو می‌کند.
ژئوفیزیک:
درباره خواص فیزیکی زمین نظیر جاذبه ، ثقل ، فشار و حرارت بحث می‌کند. در قسمتی از این رشته که به نام ژئوفیزیک عملی معروف است ، نحوه استفاده از خواص زمین در پی‌گیری و اکتشاف مواد معدنی بحث می‌شود.
ژئو شیمی:
راجع به خواص شیمیایی زمین و ترکیب مواد تشکیل دهنده آن گفتگو می‌کند. در این رشته نحوه استفاده از خواص شیمیایی عناصر تشکیل دهنده زمین در اکتشاف مواد معدنی مورد بحث است.
زمین شناسی اقتصادی:
این رشته از زمین شناسی درباره آن دسته از مواد زمین که ارزش اقتصادی دارند صحبت می‌کند. و نحوه و شرایط تشکیل آنها را بررسی می‌کند.
زمین شناسی مهندسی:
در باره چگونگی استفاده از اطلاعات زمین شناسی در کارهای مهندسی نظیر سد سازی ، جاده‌ سازی و ... گفتگو می‌کند.
فتوژئولوژی:
به کمک این رشته می‌توان با استفاده از عکس‌های هوایی زمین ، نقشه زمین شناسی تهیه کرد.
زلزله شناسی:
زمین لرزه‌ها را مورد بررسی قرار می‌دهد.
آتشفشان شناسی:
آتشفشان‌ها و فعالیتهای آتشفشانی را مورد بررسی قرار می‌دهد.
اقیانوس شناسی:
اقیانوس‌ها را مورد بررسی قرار می‌دهد.
پالئو ژئوگرافی:
درباره شکل و توزیع خشکی‌ها و دریاهای زمین در ادوار گذشته زمین شناسی گفتگو می‌کند.
پالئو بوتانی:
راجع به گیاهانی که در قدیم می زیسته‌اند و چگونگی شناسائی آنها گفتگو می‌کند.
دورسنجی:
در آن نحوه بررسی زمین با استفاده از ماهواره‌ها مورد بررسی قرار می‌گیرد.
غارشناسی:
در آن نحوه پیدایش غارها مورد بررسی قرار می‌گیرد .
زمین شناسی دریایی:
در آن در مورد آبها بحث می‌شود.
زمین شناسی ساختمانی و تکتونیک:
درباره ساخت‌های مختلف سنگهای تشکیل دهنده پوسته ، چگونگی تشکیل و ارتباط آنها با عوامل داخلی زمین ، بحث می‌کند.

اقیانوس شناسی بیولوژیکی
تعریف اقیانوس شناسی شیمیایی
geode
2009-Oct-27, 12:26
اقیانوس شناسی شیمیایی ، خواص شیمیایی اقیانوس ها و سایر محیط های آبی را به عنوان اجزای مرکب سیستم زمین مورد مطالعه قرار می دهند. بدین منظور فرایند های مختلف و نیز تاثیر متقابل آنها را بر گیاهان ، جانوران ،میکروارگانیسم ها ، پوسته زمین ( کف اقیانوس ها و قاره ها ) و اتمسفر مورد بررسی قرار می دهیم و برای شناخت تغییرات صورت گرفته به دست بشر که بر این محیط ها تاثیر گذارند ، به ارزیابی ترکیب و نیز توزیع مواد شیمیایی در اقیانوسها ، دریاچه ها و رودخانه ها می پردازیم.
اقیانوس شناسان که به آنها شیمیست ، ژئوشیمیست و گاهی حتی بیوژئوشیمیست نیز گفته می شود یک یا مجموعه ای از از موارد زیر را مطالعه می کنند: تشکیل آب دریا و رسوبات کف آنها، رابطه بین ترکیبات شیمیایی(آلی و معدنی) ، چگونگی اثر مواد شیمیایی بر اقیانوس ها ( آلوده کننده ها ) و نیز تاثیر عوامل فیزیکی ، ژئولوژیکی و بیولوژیکی بر ترکیبات شیمیایی اقیانوس ها و بالعکس.
یکی از مهمترین اهداف اقیانوس شناسی شیمیایی مطالعه بر روی آلوده کننده هاست. این مواد آلده کننده می توانند مشخص باشند ( مانند فاضلاب، نفت یا سوخت، تخلیه های اقیانوسی ) یا اینکه شناسایی آنها دشوار باشد ( مانند آب زهکشی کشاورزی دارای کود شیمیایی ، زائده های جاده ای یا جری شدن آبهای فاضلابی بر اثر طوفان). این متخصصان به بررسی تاثیر چنین آلوده کننده هایی بر آب دریا ، حیات آن و نیز رسوبات کف آن می پردازد.
سنجش میزان کربن اتمسفر و نقش آن در تغییرات اقلیمی جهانی چندین دهه است که توجه اقیانوس شناسان شیمیایی را به خود جلب کرده است. با آغاز صنعتی شدن در قرن هیجدهم محققان در یافتند مقدار کربن موجود در اتمسفر 25 درصد افزایش یافته است. هرچند مطالعات علمی در این باره که آیا افزایش دی اکسید کربن اتمسفر منجر به گرم شدن زمین می شود با نه و برعکس، همچنان ادامه دارد اما این قیقت پذیرفته شده است که جوامع مدرن در ار افزایش میزان دی اکسید کربن تاثیر داشته اند.
همچنان که متخصصان تلاش می کنند راههای جدیدی را برای استفاده بیشتر از اقیانوس ها بیابند برای مثال به عنوان منبع غذا، حمل و نقل ، انرژی یا دفع زباله . اقیانوس شناسان شیمیست می کوشند سطح دانش ما را در زمینه تاثیرات چنین فعالیت هایی بر اقیانوسها بالا ببرند
2009-Oct-27, 12:38





زمین شناسی دریایی
geode
2009-Oct-27, 12:11
بطوركلی از مهمترین كاربردهای زمین شناسی دریایی به موارد زیر میتوان اشاره نمود:
1- كشف منابع غیر زنده اقتصادی بستر و زیر بستر دریاها
2- شناسایی وضعیت زمین شناسی مهندسی بستر و زیر بستر دریا به منظور:
- انجام پروژه های لوله گذاری و كابل كشی
- انجام پروزه های حفاری تونل ها
- انجام مطالعات زمین شناسی مهندسی مربوط به سكوهای نفتی
- كشف مناطق ریسك پذیر برای برنامه ریزیهای بلندمدت عمرانی و توسعه ای
3- انجام بررسی های باستان شناسی و كشف اشیا گمشده و مدفون در بستر
تعیین محل های مناسب جهت دفع زباله های شهری و اتمی
زیربنای مسائل امنیتی و سیاسی یک کشور مرهون دانش و آگاهی علمی آن کشور می باشد. کشوری مانند ایران که از دو سو دارای مرز آبی است، مسائل امنیتی پیچیده تری خواهد داشت. ایجاد امنیت در مرزهای آبی بسیار دشوارتر از مرزهای خشکی است. بدون شناسایی دقیق بستر، زیر بستر، شکل و تغییرات ساحل ، عمق دریا، منابع اقتصادی آبی و زیر زمینی امکان تعیین رژیم حقوقی دریا، تعیین مرزهای آبی، ایجاد امنیت در حریم حقوقی دریا و در نتیجه جلوگیری از تجاوز دیگر کشورها امکان پذیر نخواهد بود. کشورهایی که شناخت کمتری از ریخت شناسی و زمین شناسی بستر و زیر بستر دارند بیشتر در معرض خطر تجاوز قرار می گیرند. لذا لزوم مطالعات زمین شناسی دریایی در کشور ایران در دریای خزر، دریای عمان و خلیج فارس امری انکار ناپذیر است.
امروزه در اكثر كشورهای پیشرفته ، مطالعات و تحقیقات دریایی به جهات عدیده ، از جمله تنوع فرایندهای زیستی وزمین شناسی ، وجود منابع اقتصادی و گذرگاههای ارتباطی بین الملل ، ضروری می باشد . این تحقیقات در مسیر اهداف مختلف اقتصادی ، سیاسی ، نظامی ، زیست محیطی و... با استفاده از تكنولوژیهای پیشرفته و متدهای نوین ، در بهترین سطح و حتی در زمینه ریزترین پدیده ها صورت میگیرد . در همین راستا ، وجود صدها مركز تحقیقاتی و آموزشی و همكاریهای فیمابین و نزدیك در كشورهای پیشرفته قابل توجه و تامل است .آنچه كه در این مراكز مهم و جالب است ، نگاه همه جانبه به حوزه مطالعات دریایی است طبیعی است كه تحقیقاتی آن چنان وسیع و همه سونگر ، نیاز به دانش فنی ، تجهیزات ، اعتبارات كافی و پیشتوانه ای هماهنگ دارد و پیداست از دستاوردها و نتایج این پژوهشها به بهترین وجه بهره مند می گردند. از جمله این دستاوردها ، ارتقای كمی و كیفی دانش فنی ، متد و فن آوری ها ، مدل سازی و ارائه الگوهای تحقیقاتی ، بهره مندی از ذخایر آبی و زیر آبی است كه در زندگی بشر آثار محسوس و غیر محسوس خواهند داشت .در كشور فرانسه با كمتراز 20% وسعت ایران ، یك موسسه تحقیقاتی دریایی با 7 كشتی اقیانوس پیما ، 2 زیر دریایی ، 24 مركز و ایستگاه ، 72 آزمایشگاه و سرویس تحقیقاتی جهت مطالعات دریائی و اقیانوس شناسی وجود دارد .در حالیكه كشور ما به رغم داشتن دریای خزر به وسعت 436000 كیلومتر مربع ، خلیج فارس به وسعت 226000 كیلومتر مربع وهمچنین قسمتی از دریای عمان ، اطلاعات ما در خصوص بستر دریاها ، رسوبات ، جریان های دریائی ، تغییرات مورفولوژیكی ، شیمی آبها ،زمین شناسی مهندسی سواحل و.. ناچیز است .
با عنایت به مراتب فوق و با توجه به حساسیت این بررسیها درتعیین قلمرو آبی كشور و اهمیت نقش دریاها و مناطق ساحلی كشور در توسعه پایدار ملی می بایست گامهای بزرگی در جهت مطالعات زمین شناسی دریایی برداشت . اهمیت این موضوع ،حساسیت بیش از پیش مسئولین امر را می طلبد.
استان سیستان وبلوچستان كه یكی از استانهای محروم كشور محسوب می گردد با در برگرفتن بخش مهمی از دریای عمان، پتانسیل بسیار خوبی برای توسعه محسوب می گردد. ناگفته پیداست كه توسعه شهرهای ساحلی و مجاور دریا، بدون مطالعات زیربنایی زمین شناسی مهندسی در بخش ساحلی وكم عمق دریا وشناخت ویژگیهای زسوبی ، فیزیكی وشیمیایی دریا امری غیرممكن و غیراصولی است. برای انجام این مطالعات، باامكانات محدود فعلی بررسی های جامع وكاملی نمیتوان انجام داد. اولین ابزار مورد نیازدر اختیار داشتن شناور تحقیقاتی مناسب و مطابق با استانداردهای روز دنیا است. هم اكنون سازمان زمین شناسی و معدنی كشور، دارای یك شناور كوچك 15 متری با قابلیت فعالیت در مناطق كم عمق دریای عمان و خلیج فارس است كه برای مناطق عمیق مناسب و مطمئن نمی باشد. حداقل اعتبار لازم برای ساخت یك شناور تحقیقاتی بزرگ و مناسب با شرایط فیزیكی دریای عمان، 100 میلیارد ریال می باشد.
همچنین لازم است یك مركز تحقیقات زمین شناسی دریایی ساحلی در چابهار احداث گردد . هم اكنون یك زمین ساحلی به وسعت 7200 متر مربع در چابهار برای این منظور دراختیار سازمان زمین شناسی قرار گرفته است كه برای احداث یك مركز تحقیقاتی مطابق با سایر مراكز دریایی دنیا مجهز به آزمایشگاههای پیشرفته در مركز چابهار ، حداقل 10 میلیارد ریال اعتبار مورد نیاز است.علاوه بر شناور و مركزتحقیقات ساحلی ، لازم است تجهیزات وامكانات ژئوفیزیك دریایی ، تجهیزات نمونه برداری مغزه ، رسوب ، آب و سایز تجهیزات ناوبری و الكترونیكی شناور تامین گردد. كه در این راستا اعتباری بالغ بر 70 میلیارد ریال مورد نیاز می باشد. ضمن آنكه در خصوص جذب وآموزش نیروی متخصص باید سرمایه گذاری نمود. لذا با اعتبار محدود امكان این فعالیت ها میسر نیست و حمایت بیش از پیش مسئولین امر را می طلبد.
با توجه به نكات فوق الذكر مجموع اعتبار مورد نیاز برای تحقق اهداف در استان سیستان و بلوچستان ، بالغ بر 200 میلیارد ریال است.
موارد فوق حداقل امكاناتی است كه مدیریت نوپای زمین شناسی دریایی در راستای اهداف و وظایف خویش به آن نیازمند است و تامین آن تنها با مساعدت و حسن نظر ارگانهای ذیربط در جهت فراهم نمودن اعتبارات لازم میسر می باشد.
زمین شناسی ماه
H A M E D
2007-Jul-23, 02:11
ماه از زمانهای خیلی پیش همواره مورد توجه بشر بوده و در هر زمان ، نظریات مختلفی درباره آن ابراز می‌شده است. اولین بار گالیله در سال 1610 ماه را بوسیله تلسکوپ مورد مطالعه قرار داده و مشاهده نمود که سطح ماه ، صاف و هموار نبوده بلکه از یک سری مناطق مسطح و نواحی مرتفع تشکیل شده است.

این دانشمند نواحی وسیع و تیره رنگ سطح ماه را به نام دریا (Mare) و نواحی مرتفع آن را به نام کوه نام‌گذاری کرد. وی همچنین در سطح ماه یک سری مناطق حلقوی مرتفع مشاهده نمود که آنها را دهانه (Crater) نامید. پروژه آپولو که هدف آن شناسایی ماه بود اطلاعات ذی‌قیمتی درباره ماه بدست داد و بالاخره آپوو 11 که در 1969 در ماه فرود آمد، اطلاعات بشر را در مورد این قمر تکمیل نمود.
مشخصات کلی ماه
ماه در بین سایر اجرام آسمانی موقعیت خاصی دارد. قطر آن فقط کمی کوچکتر از قطر عطارد است و به همین جهت غالبا آن را به عنوان یک سیاره گروه خاکی و مجموعه ماه زمین را به عنوان یک سیاره دوتایی در نظر می‌گیرند. گر چه اقمار مشتری و زحل نیز بزرگ بوده و حتی بعضی از آنها از ما به مراتب بزرگترند ولی این اقمار در مقایسه با سیاره مربوطه فوق‌العاده کوچک می‌باشند. در صورتی که ابعاد ماه ، نسبت به زمین نیز قابل توجه می‌باشد. ماه به طریقی دور خود و دور زمین می‌چرخد که همواره یک روی آن به سمت زمین متوجه است و به عبارت دیگر زمان حرکت وضعی و انتقالی آن برابر می‌باشد. حرارت سطح ماه متغیر است.

در روز ، تابش نور خورشید حرارت آنرا تا 120 درجه‌سانتیگراد بالا می‌برد. در صورتی که حرارت سطح آن در شب به 150- نیز می‌رسد، ماه عملا فاقد اتمسفر است و بدین ترتیب به علت اختلاف درجه حرارت بالا و نبودن جو ، هیچ موجود زنده‌ای در آن وجود ندارد. هرچند با تقریب کافی می‌توان ماه را به صورت یک کره در نظر گرفت ولی اندازه گیری‌های دقیق نشان داده که ماه یک کره کامل نبوده و در حقیقت به صورت یک بیضوی با سه محور مختلف است که بزرگترین آنها در امتداد ماه زمین می‌باشد.
ترکیب سنگ‌شناسی ماه
نمونه‌هایی که تابحال از ماه گرفته شده به سه دسته کلی سنگ‌های آذرین ، گرد و غبار را (Regoleth) و برش (Breccia) تقسیم می‌شوند که در زیر توضیح داده شده‌است.
سنگ آذرین
سنگهای آذرین ماه خود به سه دسته تقسیم می‌شوند:


* اولین دسته که در ضمن قدیمی‌ترین سنگ‌های ماه می‌باشند شامل گدازه‌های حاوی مقدار زیادی فلدسپات ، آنورتوزیت و گروه سنگ‌هایی است که در نتیجه پدیده تفریق ماگمایی بوجود آمده و حاوی مقدار زیادی پلاژیو کلازهای کلسیک می‌باشند. مطالعات انجام شده بر این سنگ‌ها نشان می‌دهد که از زمان تشکیل این سنگ‌ها بیش از 4 میلیارد سال می‌گذرد.

* دومین دسته سنگهای آذرین ماه ، بازالت (Basalt) است که حاوی مقدار زیادی پتاسیم و فسفر می‌باشند. سن این دسته سنگ‌ها نیز در حدود 4 میلیارد سال محاسبه شده‌است.

* سومین دسته سنگهای آذرین ، سنگی شبیه بازالت است که از نظر درصد پتاسیم قابل توجه نبوده ولی از نظر درصد آهن و تیتان غنی می‌باشد. این نوع سنگ برخلاف دو دسته اول که در قسمت‌های مرتفع وجود ندارد، فقط در دریاهای ماه مشاهده شده و سن آنها بین 3.3 تا 3.7 میلیارد سال تعیین گردیده است.

گرد و غبار
گرد و غبار سطح ماه مخلوط دانه ریزی از ذرات خرد شده سنگ‌ها و ذرات غبار می‌باشد. که اکثر آنها حالت شیشه‌ای دارند. ترکیب شیمیایی این ذرات مشابه ترکیب شیمیایی سنگهای آذرین ماه بوده و تمام سطح ماه را به صورت لایه‌ای می‌پوشانند.


علت تشکیل این گرد و غبار برخورد سنگهای آسمانی (Neteorites) است که بطور مداوم سطح ماه را بمباران می‌کنند. در ماه به علت فقدان اتمسفر حتی سنگهای آسمانی کوچک نیز به سطح آن رسیده و ضمن برخورد با سنگهای سطحی ، آنها را خرد کرده و تولید گرد و غبار می‌کند. حدس زده می‌شود که تا عمق 2 کیلومتری از سطح ماه را قطعات خرد شده سنگها که در نتیجه پدیده بمباران شهاب سنگی تولید می‌شوند، می‌پوشاند.
برش (Breccia)
نمونه‌های برشی که از کره ماه آورده شده از اجتماع قطعات سنگ ، خرده کانی و گرد و غبار تشکیل شده و به نظر می‌رسد این سنگ‌ها نیز در اثر ضربات شهاب سنگ‌ها بوجود آمده باشند. زیرا ، بعضی از سنگهای آسمانی قطعات سنگ و گرد و غبار را به هم فشرده و مجموعه آنها را به صورت برش در می‌آورد. مطالعه نمونه‌های برش و گرد و غبار ماه فرسایش خاص سطح ماه را ، که می‌توان آنرا فرسایش بوسیله شهاب سنگ‌ها نامید، مشخص می‌سازد. در حقیقت فرسایشی که در سطح زمین وجود دارد، در سطح کره ماه دیده نمی‌شود. زیرا عوامل اصلی فرسایش زمین یعنی هوا کره و آب کره در ماه وجود ندارد.
سطح ماه
سطح ماه هموار نبوده و از واحدهای اصلی زیر تشکیل شده است.
نواحی مسطح
این دشت‌های وسیع حتی در بعضی موارد با چشم غیر مسلح نیز قابل روئیت است. از آنجا که اولین بار گالیله این مناطق را به نام دریا (Mare) نامگذاری کرد. امروزه نیز به همان اسم نامیده می‌شود. بدیهی است که تحقیقات امروزی نشان داده است که در کره ماه آب وجود ندارد و با باقی ماندن اسم دشت‌های وسیع کره ماه به نام دریا صرفا به خاطر احترام به این دانشمند می‌باشد.

قسمت‌های مسطح در هنگام مشاهده با تلسکوپ تیره‌تر از بقیه قسمت‌ها به نظر می‌رسند که به علت آن قابلیت جذب بالای این مناطق می‌باشد. بر اساس آخرین مطالعات انجام‌ شده ، دریاهای ماه مناطق نسبتا گودی هستند که از گدازه‌های آتشفشانی پر شده‌اند.
کوهها
قسمت‌های مرتفع ماه که به نام کوه نامگذاری شده دارای دامنه‌های پرشیب بوده و ارتفاع بعضی از آنها نسبت به سطح دریاهای ماه ، به 6000 متر نیز می‌رسد.
دهانه‌ها (Crater)
در سطح ماه تعداد زیادی محوطه‌های مدور وجود دارد که شبیه دهانه‌های آتشفشان بوده و به نام دهانه نامگذاری شده‌اند. تعداد دهانه‌ها در حدود 30000 عدد تخمین زده شده است. ابعاد این دهانه‌ها مختلف بوده و قطر بعضی از آنها به 230 کیلومتر نیز می‌رسد. برای تشکیل این دهانه‌ها ، نظریات مختلفی را ارائه کرده‌اند. عده‌ای معتقدند که این برجستگی‌ها دارای منشا آتشفشانی‌اند و عده‌ای دیگر دهانه‌ها را بقایای منجمد شده حباب سنگهای خمیری سطح ماه می‌پندارند. در این باره نظریه سومی نیز وجود دارد که بر اساس آن این برجستگی‌ها ناشی از تصادم سنگهای آسمانی با سطح کره می‌باشد.
شیارها
علاوه بر واحدهای ذکر شده در سطح ماه شبکه‌هایی از شیارها و بریدگی‌ها وجود دارد که این اشکال بیشتر در سطح پنهان ماه دیده می‌شوند.
ساختمان داخلی ماه
همان اینرسی ماه خیلی همان اینرسی یک کره متجانس است و این حاکی از آن است که ساختمان داخلی ماه ، برخلاف ساختمان درونی زمین می‌باشد. به عبارت دیگر برخلاف زمین ، ماه دارای هسته فلزی سنگین نمی‌باشد و در صورتی که چنین هسته‌ای موجود باشد، از 2% جرم کلی ماه تجاوز نخواهد کرد. وزن مخصوص کلی ماه معادل 3.34 محاسبه شده است و وزن مخصوص سنگ‌های سطحی ماه نیز در حدود 3.3 است.

برای شناسایی بیشتر ماه ، تابحال دستگاههای مختلفی در سطح آن نصب شده است. این دستگاهها را می‌توان به چهار دسته دستگاههای لرزشی ، مغناطیسی ، جریان‌های حرارتی و گرانشی تقسیم نمود. بر اساس اطلاعات بدست آمده از ماه لرزه‌ها ، ساختمان داخلی ماه به شرح زیر می‌باشد :


ماه از پوسته‌ای به ضخامت 65 کیلومتر تشکیل شده است. ساختمان این پوسته نیز لایه‌لایه می‌باشد. قسمت سطحی این پوسته از لایه‌ای از گرد و غبار پوشیده شده است که ضخامت آن از چند متر تا چندین ده متر تغییر می‌کند. زیر لایه گرد و غبار لایه‌ای متشکل از قطعات خرده سنگ قرار گرفته که ضخامت متوسط آن 2 کیلومتر است. در زیر این لایه قشری از بازالت به ضخامت 23 کیلومتر و سپس لایه‌ای به ضخامت 40 کیلومتر از سنگهای آذرین ، که حاوی مقدار زیادی فلدسپات هستند قرار گرفته است.

از عمق 65 کیلومتری تا تقریبا 1388 کیلومتری را گوشته ماه تشکیل می‌دهد. ترکیب گوشته ماه ناشناخته است. ولی احتمالا شبیه به گوشته زمین است ولی خاصیت پلاستیکی آن از خاصیت پلاستیکی گوشته زمین کمتر است. تقریبا از عمق 1388 کیلومتری ، هسته ماه شروع می‌شود ولی از آنجا که گاه لرزه‌ها ضعیف بوده و امواج ناشی از آنها قادر به عبور از اعماق ماه نمی‌باشد. لذا به توسط آنها نمی‌توان اطلاعاتی درباره گوشته و یا هسته بدست آورد.






Admin Logo
themebox Logo